Prawo autorskie



Prawo autorskie (PA) i prawa pokrewne (PP)


Własność intelektualna w pierwotnym, podstawowym znaczeniu.

Zaliczenie - egzamin pisemny w formie testu, na spotkaniu 20 maja 2012.

1710, Statut Królowej Anny, pierwsza ustawa "prawnoautorska".

Copyright - prawo do zwielokrotniania.

Modele w XIX w.:
- Copyright - dbanie o majątkowe interesy twórców,
- europejski (droit d'auteur) - ochroną objęte są interesy majątkowe i niemajątkowe.

PA - prawnie chroniona wyłączność (monopol) określonej osoby w zakresie korzystania i pobierania korzyści, z poszanowaniem autorstwa itd.

PP - prawa ochrony pewnych wytworów "nietwórczych" (nie są przejawem niepowtarzalnej osobowości twórcy), chronione głównie prawa majątkowe.

Tekst ustawy o prawach autorskich i prawach pokrewnych - na zajęcia.
Ustawa z 4 lutego 1994 o PA i PP (jedn. DzU 2006 nr 90 poz 631, zmiany w 2007) - UPAPP:
- zasada terytorialności,
- utwory obywateli RP, UE, EFTA, opublikowane po raz pierwszy na terenie RP, utwory opublikowane po raz pierwszy w języku polskim.

Międzynarodowe standardy PA:
- zasada wzajemności,
- bilateralne porozumienia,
- porozumienia multilateralne (konwencje).

PA, konwencje:
- berneńska 1886; nowelizacje do 1967:
  • zasada asymilacji, traktowanie na tych samych zasadach o utwory krajowe,
  • minimum konwencyjne (nadrzędne w przypadku gdy asymilacja daje słabszą ochronę):
+ ochrona bez wymagań formalnych, wystarczy ustalenie utworu,
+ ochr. autorskich praw osobistych: prawo do autorstwa i do integralności utworu,
+ ochr. praw majątkowych min. 50 lat po śmierci twórcy,
+ wyłączność zezwalania na tłumaczenie,
+ wyłączność zezwalania na zwielokrotnianie utworu (z wyjątkami),
+ wyłącz. zezw. na nadawanie,
+ wyłącz. zezwalania na publiczne odtworzenia (utwory dramatyczne i muzyczne),
+ wyłącz. zezw. na adaptację filmową,
+ droit de suite (obrót oryginałem utworu plastycznego, fotograficznego).
- TRIPS, brak istotnych ustaleń, zalecenie dla członków WTO przystąpienia do związku berneńskiego w redakcji paryskiej,
- traktat WIPO 1996 uzupełnienie berneńskiego minimum konwencyjnego:
  • programy komp. jak utwory literackie,
  • ochr. baz danych, jeśli stanowią indyw. twórczość,
  • wyłączność prawa udostępniania i komunikowania utworu publiczności,
  • wyłączność najmu,
  • ochrona zabezpieczeń technicznych przed niedozwolonym korzystaniem z utworu.

Konwencje dot. PP:
- rzymska 1961,
- WIPO.

Dyrektywy UE (harmonizacja, programy komp., ogólne (naruszenie, ograniczenie monopolu)):
- 92/100 1992, monopol co do najmu, zastąpiona przez 2006/115,
- 93/83 monopol zezw. na nadawanie satelitarne, kablowe,
- 91/250 progr. komp., zastąpiona 2009/24,
- 93/98 min. 70 lat po śmierci, zastąpiona 2006/116,
- 96/9 bazy danych,
- 2001/29 szereg (w częsci fakultatywnych) regulacji (treść i ograniczenia PAPP, zabezpieczenia, zarządzanie),
- 2001/84 zaepwnia twórcy wynagrodzenie z tytułu każdej sprzedaży oryginalnego dzieła sztuki (plastyczny, graficzny, fotografia),
- 2004/48 roszczenia z tytułu naruszenia praw.

Obcokrajowcy w prawie autorskim:
- asymilacja pełna (EU, EFTA),
- asymilacja ograniczona - minimum konwencyjne (pozostali, jeśli są umowy).

Utwór - przedmiot PA - każdy przejaw działalności twórczej o indywidualnym charakterze, ustalony w jakiejkolwiek postaci, niezależnie od wartości, przeznaczenia i sposobu wyrażenia.

Cechy:
- rezultat twórczej (koncepcja minimalistyczna - utwór różni się od poprzednich; koncepcja rygorystyczna - nowa wartość doniosła kulturowo) działalności człowieka (komputer czy człowiek?),
- indywidualny charakter (znaczące różnice w porównaniu z poprzednimi utworami),
- ustalony (w takiej postaci, aby był dostępny dla co najmniej 1 osoby oprócz autora, np. wykład).

Utworem nie jest efekt stosowania mechanicznych reguł.

Ustalenie nie jest tym samym co utrwalenie. Utrwalenie pozwala na późniejsze wykorzystanie.

Pomysł na wykorzystanie pewnego słowa w sloganie reklamowym nie może być utworem (tzw. sztuką przez wskazanie) - orzeczenia.

Chroniona jest forma, a nie idee, procedury, metody, koncepcje matematyczne.

Ochrona powstaje w momencie ustalenia utworu.

Co jeszcze nie jest chronione?
Art 4 UPAPP
- akty normatywne, orzeczenia sadowe,
- banknoty NBP,
- testy egzaminacyjne w oficjalnych procedurach (poza np. egzaminem podlegaja ochronie),
- SIWZ
wszystko powyżej pobawione jest ochrony PA tylko w przypadku użycia urzędowego.

Treść utworów naukowych i pojęcie utworu.

Opracowanie (w szczególności tłumaczenie, przeróbka, adaptacja) jest przedmiotem PA bez uszczerbku dla prawa utworu pierwotnego. Aby zarządzać opracowaniem, należy uzyskać zezwolenie autora utworu pierwotnego.

Zbiory danych, skorowidze, indeksy... - jeśli ich dobór, układ itp. mają twórczy charakter.

Podmiot PA - Twórca i inni

Twórca:
- osoba fizyczna, której działaniu można przypisać twórczość o indywidualnym charakterze, a rezultat został ustalony w postaci utworu.
- osobiście stworzył dzieło,
- domniemanie, nazwisko na egzemplarzach.

Współautorskie (wspólność prawa):
- utwory rozłączne (tekst i muzyka piosenki),
- nierozłączne (wspólna kompozycja).

Utwory zbiorowe - połączone w celu wspólnego rozpowszechnienia (oddzielne prawa do fragmentów).

Inni pierwotnie uprawnieni:
- producenci lub wydawcy utworu zbiorowego (dobór, układ części),
- pracodawca twórcy programu komputerowego (art 15) (umowa pracy może wyłączać te prawa).

Uprawnieni pochodnie:
- nabywca (np. spadkobierca) majątkowych PA (MPA),
- pracodawca (art 12).

Twórczość pracownicza. Pracodawca nabywa MPA, jeśli pracownik stworzył utwór wykonując obowiązki ze stosunku pracy.

Art 12 ust 2 - ograniczenia w odniesieniu do twórczości pracowniczej.

Stosunki cywilne (umowa o dzieło, zlecenie) - zamawiający nigdy nie nabywa MPA bez odpowiedniej klauzuli w umowie.

Utwór pracownika naukowego (studenta)
Art 14 zamiast art 12.
Instytucja naukowa nie nabywa PA do utworu swojego pracownika, a przysługuje jej jedynie pierwszeństwo publikacji w oznaczonym terminie (wygasa: po 6 miesiącach od dostarczenia, jeśli intyt. nie zawarła umowy dotyczacej publikacji utworu; 2 lata od przyjęcia utworu przez pracodawcę, jeśli nie opublikował), jeśli umowa o pracę nie stanowi inaczej.

Prace studenckie - art 15a, uczelnia ma pierwszeństwo publikacji

Publikacja - art 6 ust 1.1, utwór zwielokrotniony i udostępnione egzemplarze publicznie.

Twórczość redaktorska.

Zastąpienie autora - wątpliwe przy nierozłącznych, możliwe w rozłącznych i połączonych/zbiorowych.